Trải qua 70 năm lịch sử với 7 lần thay đổi tên gọi và nhiều giai đoạn tái cấu trúc bộ máy tổ chức, Học viện Nông nghiệp Việt Nam luôn tiên phong hoàn thiện thể chế quản trị, coi đây là chìa khóa đưa Học viện chuyển mình bứt phá.
 |
1. Tiến trình hoàn thiện bộ máy quản trị và đổi mới thể chế
Sự trưởng thành thể chế của Học viện phản ánh sinh động qua 7 mốc thay đổi tên gọi lịch sử. Mỗi tên gọi gắn liền với một bước chuyển vọt về quy mô, sứ mạng và tầm vóc học thuật: từ Trường Đại học Nông Lâm (1956) đến Học viện Nông Lâm (1958),Trường Đại học Nông nghiệp (1963),Trường Đại học Nông nghiệp I (1967),Trường Đại học Nông nghiệp I Hôxê Mácti (1980),Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội (2008) và chính thức trở lại tên gọi Học viện Nông nghiệp Việt Nam trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường từ ngày 28/03/2014 theo Quyết định số 441/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Mô hình quản trị Học viện trong 7 thập kỷ qua được phân kỳ rõ nét qua 3 giai đoạn lớn. Giai đoạn 1956 – 1963 là mô hình quản lý tập trung hành chính do Ban Giám đốc phụ trách dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Nông Lâm. Giai đoạn 1963 – 2014 là mô hình Ban Giám hiệu quản lý dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng ủy Học viện/Nhà trường; năm 1992 đánh dấu cuộc bầu Hiệu trưởng dân chủ đầu tiên trong hệ thống đại học Việt Nam. Giai đoạn 2015 đến năm 2025 là mô hình Tự chủ đại học hiện đại có Hội đồng Học viện (Hội đồng Trường). Từ năm 2026 này, mô hình quản trị của Học viện tiếp tục được cải biến để tạo sức mạnh to lớn hơn trong kỷ nguyên vươn mình.
2. Tiên phong thí điểm tự chủ đại học
Ngày 10/10/2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 873/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Học viện Nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2015 – 2017. Học viện trở thành 1 trong 6 cơ sở giáo dục đại học công lập đầu tiên của cả nước được giao quyền tự chủ toàn diện trên 3 trụ cột cốt lõi: Tự chủ về thực hiện nhiệm vụ chuyên môn đào tạo và nghiên cứu khoa học; Tự chủ về tổ chức bộ máy và nhân sự; Tự chủ về tài chính và tài sản công.
Thực hiện tự chủ chuyên môn, Học viện đã chủ động mở mới các ngành đào tạo theo nhu cầu xã hội, phát triển các chương trình đào tạo tiên tiến, chất lượng cao dạy bằng tiếng Anh, điều chỉnh khung chương trình đào tạo linh hoạt đáp ứng thị trường lao động. Về tự chủ tài chính, Học viện đã chuyển đổi cơ bản từ cơ chế cấp phát ngân sách nhà nước sang cơ chế giá dịch vụ giáo dục đại học, tự bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên (tự chủ tài chính Nhóm 1). Học viện chủ động trích lập Quỹ học bổng khuyến khích học tập 8% từ nguồn thu để hỗ trợ sinh viên xuất sắc, đồng thời thiết lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để tái đầu tư hạ tầng hiện đại.
 |
3. Tái cấu trúc bộ máy và đợt sáp nhập lịch sử
Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã triển khai đợt tái cấu trúc bộ máy tổ chức quy mô lớn nhất trong lịch sử giai đoạn 2024 – 2026, tạo nên những đột phá thể chế mang tính bước ngoặt.
Ngày 28/08/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ký Quyết định sáp nhập Trường Cán bộ Quản lý Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vào Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Ngày 29/04/2026, Giám đốc Học viện ký Quyết định số 1868/QĐ-HVN thành lập Trường Đào tạo, bồi dưỡng Cán bộ Nông nghiệp và Môi trường thuộc Học viện. Sự kiện này đã mở rộng chức năng của Học viện, biến Học viện thành trung tâm bồi dưỡng công chức, viên chức và cán bộ quản trị duy nhất của toàn ngành nông nghiệp.
Ngày 03/04/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 1166/QĐ-BNNMT về việc sáp nhập nguyên trạng Viện Nghiên cứu Rau quả và Trung tâm Giám định máy và Thiết bị vào Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Việc sáp nhập này đã bổ sung 117 ha đất thực nghiệm nông nghiệp công nghệ cao, nâng tổng quỹ đất của Học viện lên con số kỷ lục 316,15 ha, đồng thời hình thành đơn vị phức hợp quốc gia thống nhất gồm: Đào tạo đại học/sau đại học - Nghiên cứu ứng dụng nông nghiệp - Bồi dưỡng cán bộ toàn ngành.
Cơ cấu tổ chức bộ máy tinh gọn của Học viện Nông nghiệp Việt Nam năm 2026
 |
4. Đổi mới quản trị nhân sự, thu hút nhân tài và hệ giá trị cốt lõi 5 Đ
Quản trị nhân sự là khâu đột phá chiến lược nhằm phát triển đội ngũ tri thức tinh hoa. Học viện ban hành Quy định thu hút và hỗ trợ tài năng KHCN (Quyết định số 464/QĐ-HVN),triển khai gói hỗ trợ khởi nghiệp nghiên cứu (Startup Grant) lên tới 300 triệu đồng cho các tiến sĩ trẻ xuất sắc tốt nghiệp từ các đại học hàng đầu thế giới về Học viện công tác. Đồng thời, Học viện áp dụng cơ chế thưởng tài chính trực tiếp cho các công bố quốc tế thuộc danh mục WoS/Scopus uy tín và các bằng sáng chế hữu ích.
Học viện đúc kết và ban hành Hệ giá trị cốt lõi 5 Đ làm kim chỉ nam định hình văn hóa ứng xử và chuẩn mực hoạt động của toàn thể cán bộ, giảng viên và sinh viên: Đoàn kết - Đạo đức - Đi đầu - Đáp ứng - Đẳng cấp. Hệ giá trị 5 Đ kết hợp hài hòa với Triết lý giáo dục “RÈN LUYỆN - HUN ĐÚC – THÀNH NHÂN TÀI NÔNG NGHIỆP” tạo nên bản sắc văn hóa VNUA độc đáo.
5. Tầm nhìn quản trị đại học số, tự chủ toàn diện đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050
Cụ thể hóa Đề án Top Châu Á theo Quyết định 1612/QĐ-TTg, Học viện xác định đổi mới quản trị đại học số là trụ cột trung tâm. Toàn bộ các quy trình quản trị hành chính, quản lý đào tạo, quản lý KHCN, tài chính và dịch vụ người học được chuyển đổi số toàn diện trên nền tảng Big Data và phần mềm quản trị tích hợp ERP hiện đại.
Đến năm 2035 và tầm nhìn 2050, Học viện Nông nghiệp Việt Nam hướng tới mô hình Đại học nghiên cứu đa ngành, tự chủ toàn diện, thông minh và xanh; trong đó năng lực quản trị đạt chuẩn AUN-QA và QS World University Rankings; trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo thể chế giáo dục đại học hàng đầu khu vực châu Á.
Chỉ tiêu đột phá thể chế, tự chủ và quản trị đại học đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050
 |
Hành trình 70 năm hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị và thực hiện tự chủ đại học thành công là nền tảng vững chắc để Học viện Nông nghiệp Việt Nam khẳng định bản lĩnh của một Đại học trọng điểm quốc gia.Với bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả cùng Hệ giá trị cốt lõi 5 Đ và tinh thần tự chủ mạnh mẽ, Học viện tự tin tiến bước trên con đường phát triển thành Đại học nghiên cứu đa ngành đẳng cấp châu Á.
Ban TCCB
