Trải qua 70 năm xây dựng và phát triển, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang vươn mình trở thành đại học sinh thái hiện đại, thông minh với quy mô hạ tầng bậc nhất cả nước. Hiện không gian Học viện mở rộng lên 316,15 ha, kết hợp với hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật đồ sộ, hiện đại tạo nền tảng vững chắc đưa Học viện vươn lên khẳng định vị thế Top châu Á và Top 301 - 350 thế giới trong tương lai không xa.
1. Chặng đường lịch sử phát triển không gian và địa điểm trụ sở Học viện
Hành trình 70 năm cơ sở vật chất của Học viện Nông nghiệp Việt Nam là câu chuyện kỳ diệu. Đầu tháng 3/1956, Học viện phải mượn tạm cơ sở của Trường Chu Văn An tại Hà Nội để làm thủ tục tuyển sinh Khóa 1. Ngày 12/10/1956, Trường Đại học Nông Lâm đặt trụ sở chính thức đầu tiên tại thôn Quỳnh Đô, xã Đại Hưng, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội) trên diện tích khoảng gần 100 ha. Cơ sở vật chất lúc bấy giờ hoàn toàn là nhà tranh, tre, nứa, lá do cán bộ, giáo viên và 467 sinh viên Khóa 1 tự tay xây dựng. Dù điều kiện vô cùng thiếu thốn, thầy và trò Học viện đã nhanh chóng ổn định đời sống, tổ chức giảng dạy, xây dựng các phòng thực tập sinh lý, sinh hóa, chẩn đoán thú y và quy hoạch Trại thực nghiệm nông nghiệp đầu tiên.
Bước ngoặt phát triển không gian quy mô lớn diễn ra từ cuối năm 1959 khi Học viện chính thức di chuyển về Trại Bông (xã Quang Trung I, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh - nay là xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội). Học viện được giao 333 ha, đồng thời mở rộng Trại Thực tập thí nghiệm lên 500 ha và trực tiếp quản lý hệ thống 17 trạm trại nghiên cứu chuyên đề ở các địa phương. Không gian tại trụ sở mới rộng lớn, đất đai phì nhiêu và hệ thống sông hồ tự nhiên tạo tiền đề lý tưởng cho mô hình Đại học nghiên cứu nông nghiệp kết hợp giữa Lý thuyết - Thí nghiệm - Thực địa.
Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước ác liệt, có giai đoạn Học viện di chuyển toàn bộ bộ máy, máy móc thiết bị và cán bộ, sinh viên tới nhiều tỉnh thành ở miền Bắc, tiêu biểu là cơ sở sơ tán Chiến Thắng tại xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Tại đây, thầy và trò đã tự đốn gỗ, đập đá, dựng nên hàng trăm gian nhà sàn làm lớp học, phòng thí nghiệm, ký túc xá và khai phá ruộng bậc thang làm trại thực nghiệm. Dù trong mưa bom bão đạn, ngọn lửa tri thức nông nghiệp chưa bao giờ tắt. Sau giai đoạn đó, Học viện trở về Gia Lâm, bắt tay vào công cuộc khôi phục, kiên cố hóa trường sở, xây dựng các dãy giảng đường gạch đỏ, phòng thí nghiệm chuyên sâu và khu tập thể cán bộ.
2. Xác lập “chủ quyền” đất đai của Học viện
Ngày 23/11/1998, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 865/QĐ-TTg chính thức giao 190,2 ha đất tại Trâu Quỳ cho Trường Đại học Nông nghiệp I. Ngay sau đó, UBND thành phố Hà Nội đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ),biến Học viện trở thành cơ sở giáo dục đại học có diện tích đất đai tập trung lớn nhất vùng Đồng bằng sông Hồng.
Trong giai đoạn 2008 – 2014, Đảng ủy và Ban Giám hiệu Nhà trường đã có quyết sách mang tính đột phá: đầu tư 40 tỷ đồng xây dựng tuyến đường gom bao quanh toàn bộ khuôn viên trường với chiều dài 5.337m. Tuyến đường gom này không chỉ định hình ranh giới pháp lý kiên cố, mà còn tạo nên hệ thống giao thông vành đai sinh thái hiện đại, kết nối đồng bộ các phân khu chức năng. Tiếp đó, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 6028/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, đặt nền móng cho việc phân khu bài bản cho Học viện.
Lịch sử xác lập, quy hoạch và mở rộng quỹ đất của Học viện
 |
3. Hiện đại hóa hạ tầng và mở rộng không gian Học viện
 |
| Biểu tượng mới của Học viện Nông nghiệp Việt Nam |
Sau dấu ấn của giai đoạn nhận viện trợ của Liên Xô và Cu Ba cũng như một số dự án quốc tế trước đây. Giai đoạn 2017 – 2024 đánh dấu bước nhảy vọt hiện đại hóa cơ sở vật chất nhờ việc thụ hưởng Dự án “Nâng cao chất lượng giáo dục đại học” (SAEP) do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ với tổng vốn đầu tư 58,7 triệu USD (trong đó vốn ODA là 54,2 triệu USD). Dự án WB đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo kiến trúc của Học viện với hàng loạt công trình quy mô quốc tế: Tòa nhà Trung tâm 4 tầng hiện đại có tổng diện tích sàn 13.870 m² – nơi đặt bộ máy điều hành và Trung tâm Đổi mới Sáng tạo; Thư viện Lương Định Của được trang bị hệ thống thư viện số thông minh; Giảng đường Nguyễn Đăng khang trang; Bệnh viện Thú y quy mô lớn nhất miền Bắc trang bị máy chụp X-quang, siêu âm Doppler, phẫu thuật nội soi; Bệnh viện Cây trồng phục vụ chẩn đoán bệnh thực vật; và hệ thống phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025…
Đặc biệt, Quyết định số 3528/QĐ-BNNMT ngày 29/08/2025 và Quyết định số 1166/QĐ-BNNMT ngày 03/04/2026 của bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Học viện đã tiếp nhận nguyên trạng Trường Cán bộ quản lý Nông nghiệp và Môi trường, Viện Nghiên cứu Rau quả và Trung tâm Giám định máy và Thiết bị. Đợt sáp nhập này đã bổ sung 117 ha đất thực nghiệm nông nghiệp công nghệ cao, nâng tổng quỹ đất của Học viện lên con số kỷ lục 316,15 ha. Học viện đã quy hoạch phân khu này thành phức hợp bán công nghệ cao gồm hệ thống nhà màng, nhà lưới kiểm soát ẩm độ tự động, khu nhân giống vạn năng, trại thực nghiệm chăn nuôi an toàn sinh học và khu thử nghiệm máy nông nghiệp tự hành. Học viện có hệ thống cơ sở đào tạo, nghiên cứu xứng tầm phục vụ thực tiễn mạnh nhất cả nước.
4. Các công trình kiến trúc biểu tượng, cảnh quan xanh và văn hóa Học viện
Không chỉ sở hữu hạ tầng nghiên cứu hiện đại, khuôn viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam tại Gia Lâm còn được xem là một “lá phổi xanh” và một công trình di sản kiến trúc - cảnh quan đặc sắc của Thủ đô Hà Nội. Trung tâm của khuôn viên cũ của Học viện là Quảng trường và toà nhà Bùi Huy Đáp trang nghiêm với bức phù điêu hình ảnh Bác Hồ trong lần về thăm lịch sử ngày 24/05/1959 với lời di huấn quý báu của Người. Điểm đặc trưng độc nhất vô nhị của Học viện là hệ thống 4 Hồ sinh thái lớn nằm giữa các dãy giảng đường và hàng cây, thảm cỏ, có Tượng đài “Tiền tuyến gọi, chúng tôi sẵn sàng”. Phía bên kia là công viên rộng lớn với tên gọi cũng độc nhất vô nhị được hình thành năm 2016 – Quảng trưởng Sinh viên.
 |
| Quảng trường, Toà nhà Bùi Huy Đáp và Quảng trường Sinh viêntại Học viện Nông nghiệp Việt Nam |
Khu trung tâm mới của Học viện được là thành quả gắn với Dự án tăng cường năng lực đào tạo, khoa học công nghệ từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới (WB) lại mang dáng dấp các công trình xanh, văn minh gồm các Tòa nhà công sở, nghiên cứu, đào tạo với hệ thống trang bị thiết bị hiện đại và hệ thống cảnh quan mới gồm hồ nước, vườn/rừng cây và công trình biểu tượng là Tượng đài bông Lúa nằm tại Quang trường Ttrung tâm có quy mô 2 ha. Các công trình mới biến Học viện thành không gian văn hóa học đường đậm đà bản sắc “Đại học Xanh - Nhân văn - Hiện đại”.
5. Định hướng đầu tư cơ sở vật chất đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050
Theo Quyết định số 1612/QĐ-TTg ngày 20/08/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển Học viện Nông nghiệp Việt Nam đạt nhóm Top châu Á, thì Học viện hướng tới mô hình “Smart & Green Campus” (Đại học Thông minh & Xanh),trong đó tập trung triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm: Dự án Ký túc xá thông minh 7 tầng quy mô 300 tỷ đồng; Dự án cải tạo nâng cấp Khu liên hợp Thể thao chuẩn quốc gia 60 tỷ đồng; và Dự án Trung tâm dữ liệu nông nghiệp & AIoT…
Các dự án Đầu tư cơ sở vật chất trọng điểm giai đoạn 2026 – 2035
 |
Cơ sở vật chất và không gian hạ tầng của Học viện Nông nghiệp Việt Nam không chỉ là tài sản công có giá trị đặc biệt lớn của Nhà nước, mà còn là kết tinh của mồ hôi, công sức và trí tuệ của bao thế hệ thầy và trò trong suốt 70 năm qua. Học viện đang vươn tầm, hiện thực hóa khát vọng trở thành Đại học Nghiên cứu Xuất sắc châu Á. Đặc biệt cácdự án hạ tầng trọng điểm trong tương lai gần sẽ đưa Học viện trở thành một đại học sinh thái, hiện đại, có tiềm lực cơ sở vật chất hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Ban TCCB
